Խոսք Վշտի և Հավատի

Ստալինյան բռնապետությունն ավարտվել էր, և դրա հետևից եկան «ձնհալի» տարիները: Հետագայում Պարույր Սևակը պիտի հիշեր, որ անհատի պաշտամունքը դատապարտող կուսակցության 20-րդ համագումարը «բացեց իր աչքերը»: Սակայն դժվար է հստակ ասել, թե որքանով էր սա համապատասխանում իրականությանը. գուցե նա գունավորում էր իր հիշողությունները, կամ գուցե արդեն շատ ավելի վաղ էր գիտակցել երկրի իրական վիճակը և բռնապետության գլխավոր մեղավորին: Ինչ էլ որ լինի, 1962 թվականի գարնանային մի առավոտ, ինչպես շատերը, Սևակը նույնպես ականատես եղավ, որ այլևս չկար պատվանդանից քաղաքը հսկող Ստալինի հուշարձանը: Սփյուռքի այն ժամանակվա թերթերը կատարվածը ներկայացնում էին այսպես. «… Ստույգ աղբյուրե կիմանանք, որ Երևանի Արաբկիրի բարձունքին վրա հաստատված Ստալինի արձանը (մեր օրերի Բահաղ չաստծո կուռքը) վերջերս վար առնված է: Ցավով կիմանանք նաև, որ տապալման գործողության ընթացքին արկածով մահացած է հայ զինվոր մը, որ Ստալինի վերջին զոհն է: Արձանը տապալելեն ետք ճմլված է հայկական հրասայլերով և կտորները նետված Զանգու գետին մեջ: Այժմ Երևան ունի «մաքուր երկինք մը»: Որու՞ն արձանը պիտի բարձրանա այդ հոյակապ բարձունքին վրա — Զորավար Անդրանիկի՞, Մեսրոպ Մաշտոցի՞, Սասունցի Դավիթի՞, Աղասի Խանջյանի՞, թե Անծանոթ Զինվորի»: («Սփյուռք», 17.5.1962 թ.):

Պատվանդանից տապալված հերոսների, մաքրված երկնքի և առաջ նայող ապագայի տրամադրությունները պիտի դառնային Սևակի մեկ այլ բանաստեղծության հիմքը, որն ստեղծվեց դեռևս 1961 թվականի նոյեմբերին:

Բառագործության սխալներ

1.Կետերիփոխարենգրի՛րտրվածբառերիցմեկը: 

Շոշափեց ու տեսավ, որ խեղճ կենդանու ողը կոտրվել է: (ող, ոխ) 

Ոխ սրտում որ մնա, թույն կդառնա, կքայքայի սիրտը: (ող, ոխ) 

Երբ երեկոյան հետ թռան, տեսան, որ իրենց բույնը գրավել է անծանոթ մի թռչուն: (բույն, բուն) 

Մի քանի հոգի ձեռք-ձեռքի էին տվել ու փորձում էին գրկել հինավուրց ծառի վիթխարի բունը: (բույն, բուն) 

Մոտակայքում ապրողներն այնքան են վարժվել Վիկտորիա շառաչին, որ դրան էլ ուշադրություն չեն դարձնում: (Վիկտորիա, Վիկտորյա) 

Տնեցիներն այնքան են վարժվել Վիկտորյա անտեղի լացուկոծին, որ դրան էլ ուշադրություն չեն դարձնում: (Վիկտորիա, Վիկտորյա) 

2.Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը: 

Քո չքնաղ ծաղկի բույր է ինձ այստեղ բերել: (բույր, բյուր) 

Անթիվ ու բյուր են աստղերը: (բույր, բյուր) 

Ասյա երբևէ կհանգստանա՞ պատերազմներից: (Ասիա, Ասյա) 

Ասիա երբևէ կհանգստանա՞ իրեն այդքա՜ն հուզող մտքից: (Ասիա, Ասյա) 

Սոֆիա գեղեցիկ ու հյուրընկալ քաղաք է: (Սոֆիա, Սոֆյա) 

Սոֆյա գեղեցիկ ու նրբանկատ աղջիկ է: (Սոֆիա, Սոֆյա) 

3.Կետերի փոխարեն մի այնպիսի բառ գրի՛ր, որ աջ և ձախ գրված բառերի հետ բարդ  բառ կազմի:
Գարի-ջուր -ամբար
շաքար-ավազ- բլուր
պատկեր-զարդ-քանդակ
գանգ-ոսկր-ախտ
արծաթ-գույն-զարդ
բարձր-գահ-ժառանգ
գինի-գործ-ընկեր
խաղ-դաշտ-վայր
հոր-եղբայր-որդի
ականջ-օղ-բլիթ

4. Յուրաքանչյուր բառի համար գրի՛ր 1-ական հոմանիշ և հականիշ բառ:
Գաղտնի-թաքուն, բացահայտ
գթառատ-անգութ, սրտացավ
վախկոտ-երկչոտ,համարձակ
ազնիվ-արդար, խարդախ
երախտագետ-շնորհակալ,ապ
ուժգին-սաստիկ, կամաց
անաղարտ-անարատ, կեղտոտ
պարկեշտ- անպարկեշտ, ամոթխած
ահռելի-հսկայական, մանր
հանդուգն-խիզախ,խոնարհ
փութաջան-աշխատասեր,ամփույթ
բազմազան-շատ, քիչ

5. Գտի՛ր հնչյունափոխված արմատների անհնչյունափոխ ձևերը և օրինակի նմանությամբ կազմիր նոր բառ:
Բուսական-բույս-դեղաբույս, խոտաբույս

Բուսական-բույս-դեղաբույս, խոտաբույս
հրեղեն
նվիրատվություն
բնավեր
գունատ
ձկնաբուծարան
մանկական 
մատենագիր
բուրավետ
շնագայլ
մկնդեղ
սրտացավ

6.Լրացնելբացթողնվածտառերը՝բ, պկամփ:
Վարպետ Հակոբը հմուտ դարբին էր: Եղբոր՝ Գաբրիելի հետ գետափին՝ աղբյուրի մոտ, մի փոքրիկ հողակտոր մաքրել էր աղբից, ցանկապատել, դարպաս դրել և հիմնել դարբնոց: Գաղթել էին Արևմտահայաստանից: Երբեմն հավաքվում էինք վարպետի տան պատշգամբում և խնդրում պատմել իր ողբերգական կյանքից, երբեմնի, հայրենիքից: Հափշտակությամբ լսում էինք նրան:
— Ամբարիշտ թշնամուն հակահարված տալու նպատակով հապշտապ կազմեցինք զորագնդեր,- պատմում էր նա բամբ ձայնով:
— Մեր սուրբ հողը թանկ էր բոլորիս համար: Դիմադրեցինք մի քանի շաբաթ, սարսափելի օրեր տեսանք: Վերջը հակադրաբար թողեցինք մեր տունուտեղը և հուսախաբ, ընկճված բռնեցինք օտար աշխարհների ճամբաները: Մանկության բնօրրանի մասին խոսելիս վարպետ Հակոբը սպրթնում էր, զգում էինք, որ սիրտը թփրտում է, չի կարողանում ձերբազատվել հոգին կրծող ցավից: Ժայռակոփ այդ մարդու ակնակապիճները սևանում էին, և կոպերի տակ ծովանում էր թախիծը: Զգում էինք հայրենիքը տեսնելու այն ահագնացող փափագը, որից պապակվում էր սիրտը: Աչքը երկնահուպ լեռներին, ոսկեծուփ հորիզոնին` ինքնաբերաբար խաղում էր ասեղնագործ բարձի ծոպերի հետ, և հավանաբար աչքերի առջև գծագրվում էին մայրը՝ Հռիփսիմեն, հայրը՝ Սերոբը՝ ապա լեփլեցուն ճամբաներ, որբանոց, քաղցի ու կեղտի մեջ խարխափող որդեր: Այդ պահերին վարպետը կծկվում էր, խեղճանում, իսկ մենք նրբանկատորեն լսում էինք:

Ինքնաստուգում-Գրականություն

  1. Ո՞վ է Փավստոս Բուզանդը, և ի՞նչ է նշանակում նրա անունը:
  2. Ի՞նչ պատմական ժամանակաշրջան է ընդգրկում «Պատմություն հայոց» երկը:
  3. Պատմիչը «Պատմություն հայոց» երկում ի՞նչն էր գնահատում և ի՞նչն էր դատապարտում:
    1. 5-րդ դարի (Ոսկե դարի) Հայ պատմիչ է։ Նրա անունը նշանակում է զրուցաբան, զրույցների մեկնիչ։
    2. Ընդգրկում է Խոսրով Բ Կոտակի թագավոր դառանալուց (մոտ․ 330թ․) մինչև 387 թվական երբ Հայաստանը բաժանվել է Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև։
    3. Փավստոս Բուզանդը գնահատում էր հայրենասիրությունը, հերոսականությունը դատապարտելով դավաճանությունը։

    Եղիշե
  4. Ո՞վ է Եղիշեն:
  5. Ո՞րն է Եղիշեի գլխավոր երկը:
  6. 5-րդ դարի ո՞ր ճակատամարտի ականատեսն ու մասնակիցն է դառնում Եղիշեն:
    4. 5-րդ դարի (Ոսկե դարի) Հայ պատմիչ է։
    5. Նրա գլխավոր երկը <<Վասն Վարդանայ և Հայոց պատերազմի>>
    6. Ավարայրի ճակատամարտի։

    Մովսես Խորենացի
    1․ Ո՞վ է Մովսես Խորենացին:
    2․ Ի՞նչ պատվանուններով են մեծարել Խորենացուն:
    3․ Ո՞ր ստեղծագործությունն է համարվում Խորենացու մատենագրական վաստակի թագն ու պսակը:
    1. 5-րդ դարի (Ոսկե դարի) Հայ պատմիչ է։
    2. Մեծարվել է Պատմահայր, Քերթողահայր, Մեծն Մովսես, Տիեզերահռչակ, Սուրբ Մովսես Խորենացի պատվանուններով։
    3. <<Պատմություն Հայոց>> ստեղծագործությունը։

    Երկի պատվիրատուն և կառուցվածքը
    1․ Ո՞ւմ պատվերով է Խորենացին շարադրել «Հայոց պատմություն» երկը:
    2․ Քանի՞ մասից է բաղկացած Խորենացու «Հայոց պատմություն» երկը, և ինչպե՞ս են դրանք վերնագրված:
    3․ Ովքե՞ր են Խորենացու ամենասիրելի հերոսները, ինչո՞ւ է հենց նրանց նախընտրում պատմիչը:
    1. Խորենացին <<Հայոց պատմություն>> երկը շարադրել է Սահակ Բագրատունու պատվերով։
    2. Խոենացու երկը բաղկացած է երեք մասից․ վերնագրված են՝
    առաջին գիրք-<<Հայոց մեծերի ծննդաբանություն>>
    երկրորդ գիրք-<<Միջին պատմություն մեր նախնիների>>
    երրորդ գիրք-<<Մեր հայրենիքի պատմության ավարտը>>
    3.Նրա սիրելի հերոսները՝ Հայկ Նահապետը

    Երկի առանձնահատկությունները
    1․ Խորենացու երկն ի՞նչ առանձնահատկություններով է աչքի ընկնում:
    2․ Քերթողահայրն իր աշխատությունը գրելիս ի՞նչ աղբյուրներից է օգտվել:
    3․ Ինչո՞ւ է երկը ձեռք բերել նաև միջազգային հնչեղություն:
    1.Խորենացու երկը աչքի է ընկնում նրանով, որ այն հայ մատենագրության առաջին հուշարձանն է, որն ընդգրկում է հայ ժողովրդի ամբողջական պատմությունը՝ ազգի կազմավորումից մինչև հեղինակի ապրած ժամանակները։
    2.Բացի հայ հին բանահյուսական ստեղծագործություններից օգտագործել է նաև բազմաթիվ և բազմալեզու գրավոր աղբյուրներ։
    3.Քանի որ հեղինակը պատմական տեղեկություններ է հայտնում նաև հարևան ժողովուրդների, և երկրների միջև։

    «Ողբը»
    1․ Ինչո՞վ է եզրափակում Խորենացին պամությունը:
    2․ Ինչո՞ւ է ողբում պատմահայրը, ո՞րն էր պատճառը:
    3․ Ինչպիսի՞ն էին վարդապետները:
    4․ Ինչպիսի՞ն էին զինվորները:
    1.Պատմիչը եզրափակում է պատմությունը <<Ողբ>> ստեղծագործությունով։
    2.Քանի որ հայրենի գահից վտարված է թագավորը եկեղեցին զրկվել է <<քաջ հովվից>> և ազգին առաջնորդելու արժանի գործիչ չկա
    3.Վարդապետները ինքնահավան, իրենք իրենցից պատիվ գտած, ոչ Աստծուց կոչված, փողով ընտրված, նախանձոտ երևույթներ էին։
    4.Նրանք անարի, պարծենկոտ, զենք ատող, թուլամորթ, գինեմոլ, ավազակաբարո երևույթներ էին։

    «Վահագն վիշապաքաղ»
    1․ Ո՞վ է Վահագնը:
    2․ Ինչո՞ւ է Խորենացին Վահագնին կոչել Վիշապաքաղ:
    3․ Ինչպիսի՞ն է Վահագնը:
    1. Վահագնը ռազմի քաջության, հաղթանակի և ամպրոպի գերագույն աստվածն է հին հայկական դիցաբանության մեջ։
    2.Կրել է Վիշապաթաղ անունը, քանի որ ըստ ավանդույթի պայքարել է խավարի վիշապների դեմ։
    3. Վահագնը ծնվել է տիեզերքի բուռն երկունքի ժամանակ։ Երկունքից շառագունած ծիրանի ծովի մեջ վառվող եղեգնի ծխից ու բոց արձակող փողից վազելով ելնում է պատանի Վահագնը։ Վահագնը ծնվեց չորս տարրերից՝ օդից, հողից, ջրից և կրակից։ Ասում էին, որ նա ծնվեց բոց մորուքով, հուր շրթունքով, հուր հեր գլխին-հրեղեն պսակ, և աչքերը զույգ արեգակ էին։

Դաշնամուր

Վիլիամ Սարոյանի «Դաշնամուր» պատմվածքը պատմում է մի երիտասարդ տղայի մասին: Իմ կարծիքով Էմման ճիշտ է ասում՝ օրերից մի օր Բենը կունենա դաշնամուր: Բենը շատ լավ տղա էր և , եթե նա դաշնամուր ունենար նա այն շատ սիրով կպահեր ամեն օր կմաքրեր և դաշնամուրի կողքից մի քայլ այնկողմ չէր գնա քանի, որ դա նրա ամենասիրելի գործիքն էր: Գումարը չպետք է խանգարի ունենալ այն ամենը, ինչ ուզում ես, կամ ինչի կարիքը ունես։ Իսկ Բենը երազում էր դաշնամուրի մասին այն աստիճան, որ Էմմայի հետ մտավ խանութ՝ դաշնամուր նվագելու։

Կյանքը որոշ մարդկանց համար դժվար և փորձություններով լի է լինում, որոշներին էլ ապահովում է հիանալի կյանքով։ Սկսում է համեմատել կյանքը ով ինչի կկարողանա հասնել՝ այն մարդը ով ոչինչ չունի, թե այն մարդը ով ունի կկարողանա արդյոք պահելայդ ամենը։ Կյանքում մեծամասամբ հայողության է հասնում այն մարդը, որը ոչինչ չունի՝ քանի որ արդեն զգացել է դժվարությունը, իսկ հարուստ մարդը չգիտի ինչ է դժվարությունը։

Հանճարը

Բոլորս էլ սիրում ենք երազել ինչ որ բանի մասին: Բոլորս էլ մի ակնթարթ, մինչև գործը սկսելը, պատկերացնում ենք մեզ այն պահին, երբ կլինենք գագաթնակետում: Եվ հենց դա է առաջին պատճառը, որը ստիպում է մեզ որոշածը սկսել: Ուղղակի այստեղ էլ մարդիկ բաժանվում են երկու խմբի: Ոմանք նայելով հեռանկարին վերցնում են վրձինը և նկարում, իսկ ոմանք որոշում, որ այսօր ձեռքը ցավում է և չեն կարող նկարել: Որոշ ժամանակ անց, սկսողը արդեն ավարտին է հասցնում իր նկարը, և պատրաստվում ցուցահանդեսին, իսկ մյուսը, ում ձեռքը ցավում էր, որոշում է, որ կյանքը շատ երկար է, դեռ կհասցնի ցուցահանդեսների մասնակցել: Մի քանի տարի անց, պարզվում է, որ ցուցահանդեսին մասնակցողը, հաղթել, բայց միևնույն է դրանով չի սահմանափակվել: Իսկ նա, ով այդպես էլ չվերցրեց վրձինը, հյուրասենյակում նստած թերթ է կարդում, որ ինչ որ մեկը մեծ կարողությունների է հասել, ամենափոքր բանից սկսելով: Այսպիսով, վերջում մեկը հասնում է բարձրունքի, իսկ մյուսը, որոշում, որ արդեն ծեր է ինչ որ բան սկսելու համար:

Գեղեցիկ սպիտակ ձիու ամառը վերլուծություն

Վիլյամ Սարոյանի «Գեղեցիկ սպիտակ ձիու ամառը» պատմվածքը մարդկային ինքնադատապարտման մասին է: Արամը՝ լինելով երեխա և սերելով աղքատ ընտանիքից,կուրորեն հետևում էր ընտանեկան չգրված բարոյական օրենքներին:Նրանց տոհմում բոլորը ծայրահեղ աղքատ,բայց հոսողգետի պես ջինջ ու ազնիվ էին,այդ պատճառով սուտն ուգողությունը չլսված բառեր էին Արամի համար: Մանուկ հասակից տարված լինելով ձիերով, բայց հնարավորություն չունենալով գեթ մեկ անգամ հեծնել՝ Մուրադի առաջարկը չափազանց գրավեց Արամին: Մեկ օրով ձի հեծնելը և հետո տիրոջը վերադարձնելը Արամը գողություն չէր համարում, եթե գողություն համարեր՝ պատուհանը չէր էլ բացի: Հարկ է ուշադրություն դարձնել այն փաստին, որ ծայրահեղ աղքատության մեջ ընտանիքը փորձում էր հարուստ լինել կատարյալ ազնվությամբ և արդարությամբ, այդ իսկ պատճառով, ձիու տերը՝ իր սեփական ձին տեսնելով տղաների ձեռքում, չհավատաց,որ իրենն է: Վաղ թե ուշ տղաները պետք է ձին վերադարձնեին և այդպես էլ արեցին,բայց ձին նույնը չէր՝ փոխվել էր,ուժեղացել, քանի որ նա տեսել էր սայլի գոտիներից դուրս՝ ազատ կյանքը…